Finans ve Trading Sistemleri
Hatanın faturasının parayla ödendiği sistemler
Emir defteri ve eşleşme, emrin yaşam döngüsü, FIX oturumları, piyasa verisi, işlem öncesi risk, execution algoritmaları, mutabakat ve saklama. Bir hatanın doğrudan para kaybettirdiği sistemleri küçük adımlarla tanımak.
13 ders 118 dk toplam süre Sertifikan
Bu konunun dersleri şu çalışma yollarında: Para ve Piyasa (13)
Orta
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız Emir Defteri — 900 Lotluk Alış Neden Ekrandaki Fiyattan Pahalıya Geldi? ✦ yeni Borsada alış ve satış emirleri bir defterde bekler. Eşleşme en iyi fiyattan başlar, aynı fiyatta önce gelen önce eşleşir. Piyasa emri miktarı garanti eder, defterde yukarı yürüyebilir; limit emri fiyatı garanti eder ama kısmen dolabilir. 9 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız Emrin Yaşam Döngüsü — İptal Ettim Sandım, Borsa Neden Doldurdu? ✦ yeni Bir emir borsada birçok hâlden geçer: kabul, kısmi gerçekleşme, tam gerçekleşme ya da iptal. İptal bir istektir, sonuç değildir; yolda bir gerçekleşmeyle kesişebilir. Emrin hâlini OMS'in tahmini değil, borsanın mesajları belirler. 9 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız FIX Oturumu ve Sıra Numarası — İki Gerçekleşme Nereye Kayboldu? ✦ yeni FIX oturumunda her mesajın bir sıra numarası vardır. Numaradaki boşluk kaybolmuş bir mesajdır ve tekrar istenir. Tekrar gelen mesajlar zaten işlenmiş olabilir; yalnızca beklenen numara işlenir, küçük olanlar atlanır. 9 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız Mutabakat — Toplamlar Tuttu, Hesap Neden Yine de Yanlış? ✦ yeni Gün sonunda kendi kayıtlarını saklama kuruluşunun ekstresiyle karşılaştırırsın. Toplamların tutması yetmez; fazlalar ve eksikler birbirini götürebilir. Her kalem ayrı karşılaştırılır, takası bekleyen farklar gerçek farklardan ayrılır. 9 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız Takas ve DvP — Hisseyi Verdik, Para Neden Gelmedi? ✦ yeni Bir işlem bugün yapılır, hisse ve para birkaç gün sonra el değiştirir. Arada karşı taraf batabilir. Önce veren tarafın riski tamdır; teslim karşılığı ödeme (DvP) hisse ile parayı aynı anda ya da hiç hareket ettirmez. 9 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız Hak Kullanımı — Bölünme Sabahı Müşteri Neden Yarı Yarıya Zararda Göründü? ✦ yeni Hisse bölünmesi gibi hak kullanımları müşterinin servetini değiştirmez; adet artar, fiyat düşer. Sistem bunu işlemezse değer yarıya iner; yalnızca adedi işlerse kâr zarara döner. Adet ve birim maliyet birlikte düzeltilir. 9 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız Fon Fiyatı ve Kesim Saati — Geç Gelen Emir Kimin Parasıyla Kazandı? ✦ yeni Bir fonun birim fiyatı gün sonunda, kapanış fiyatlarıyla hesaplanır. Kesim saatinden önce gelen emir bugünün, sonra gelen yarının fiyatından girer. Kesimi uygulamayan sistem, haberi bilen geç yatırımcıya eski sahiplerden kazanç aktarır. 9 dk
İleri
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız Piyasa Verisi — Ekranda Görünen Satış Neden Gerçekte Yoktu? ✦ yeni Borsa piyasa verisini numaralı değişiklikler olarak gönderir: ekle, sil, işlem gördü. Tek bir mesaj kaybolursa yerel defter sessizce yanlış kalır; boşlukta durup eksiği istemek ve sırayla uygulamak gerekir. 9 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız İşlem Öncesi Risk ve Kill Switch — Strateji Durmadan Emir Yağdırırsa? ✦ yeni Bir strateji bozulduğunda saniyeler içinde binlerce emir gönderebilir. Emri borsaya gitmeden önce ayrı bir risk kapısı kontrol eder: tek emir ve pozisyon sınırları zararı keser, kill switch ise kaynağı durdurur. 9 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız TWAP, VWAP, POV — 6.000 Lotu Kimse Fark Etmeden Nasıl Alırsın? ✦ yeni Büyük bir emri tek seferde göndermek varlığını herkese duyurur. Execution algoritmaları emri güne yayar: TWAP eşit dilimlerle, VWAP beklenen hacim eğrisiyle, POV o anki hacmin bir yüzdesiyle. Her birinin bir bedeli vardır. 10 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız Arbitraj ve Bacak Riski — 100 TL'lik Fırsat Nasıl Açık Bir Pozisyona Döndü? ✦ yeni Arbitraj aynı hissenin iki yerdeki fiyat farkından kazanır: bir yerde alır, ötekinde satar. Ama iki bacağı aynı anda dolduran bir garanti yoktur. Tek bacak dolarsa elde istenmeyen bir pozisyon kalır; ne yapılacağı önceden yazılı olmalıdır. 9 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız Piyasa Saatleri ve Canlıya Alma — Sürüm Gece Çıktı, Neden Açılışta Patladı? ✦ yeni Trading sisteminde ne zaman yayına çıktığın, ne çıkardığın kadar önemlidir. İşlem saatinde emir yolunu yeniden başlatmak emirleri sahipsiz bırakır; gece çıkan sürüm de açılıştan önce bir deneme emriyle sınanmalıdır. 9 dk
- 1/3 yıldız2/3 yıldız3/3 yıldız Düzenleyici Raporlama — Aynı Raporu İki Kez Bastık, Neden Farklı Çıktı? ✦ yeni Geçmiş tarihli rapor bugünkü tablodan basılırsa gönderilenle tutmaz. Yeniden üretilebilir rapor iki tarihi sabitler: verinin geçerli olduğu ve bilindiği tarih. Sonradan bulunan hata raporu değiştirmez; düzeltme olarak bildirilir. 9 dk