Hak Kullanımı — Bölünme Sabahı Müşteri Neden Yarı Yarıya Zararda Göründü?

Dört dilimlik bir pizzayı her dilimi ikiye keserek sekiz dilim yaparsın. Pizza büyümedi; dilimler küçüldü. Deftere “sekiz dilim” yazıp dilimi eski fiyattan sayarsan, pizza sana iki katına mal olmuş görünür.

Serveti değiştirmeyen olaylar

Bir şirket hisse bölünmesi, bedelsiz sermaye artırımı ya da temettü gibi kararlar alır. Bunlara hak kullanımı?Terimin tanımını açhak kullanımıŞirketin bölünme, temettü, sermaye artırımı gibi kararlarının yatırımcı hesaplarını değiştirmesi. Saklama ve aracı kurum kayıtları buna göre düzeltilir.Sözlükte gör → denir ve yatırımcının hesabını, yatırımcı hiçbir şey yapmadan değiştirir.

Bölünmede her hisse birden çok hisse olur; fiyat aynı oranda düşer. Yüz hissesi elli liradan olan müşteri, ertesi gün iki yüz hisseyi yirmi beş liradan tutar. Serveti aynıdır.

İşlenmeyen bölünme

Saklama kuruluşu bölünmeyi hak kullanım gününde?Terimin tanımını açhak kullanım günüHak kullanımının fiyatlara ve hesaplara yansıdığı gün. Bölünmede o sabah fiyat düşer ve adet artar.Sözlükte gör → işler: müşterinin hesabında artık iki yüz hisse vardır. Piyasa fiyatı da o sabah yarıya iner.

Bizim sistem bölünmeyi işlemezse, eski yüz hisse yeni fiyatla değerlenir. Müşteri servetinin yarısını kaybetmiş gibi görür; mutabakatta da yüz hisselik bir fark çıkar.

Adet yetmez, maliyet de

Doğru işleme adedi ve birim maliyeti birlikte düzeltir: 200 hisse, hisse başı 20 TL. Grafiklerin ve getiri hesaplarının yanlış bir düşüş göstermemesi için geçmiş fiyatlar da aynı oranla düzeltilir.

Kendin gör

1. Varsayılanla oynat. Bölünme işlenmedi: 100 hisse × 25 TL, 1.500 TL zarar ve saklama ile fark.
2. “Yalnızca adedi ikiye katlıyor”u seç. Değer doğru, ama kâr 3.000 TL zarara döndü.
3. “Adedi katlıyor, maliyeti bölüyor”u seç. 200 hisse, 5.000 TL, 1.000 TL kâr: bölünmeden önceki gibi.

Tuzaklar

İki kez işlemek. Hak kullanımı işi yeniden çalışırsa, adet bir kez daha katlanır. Her hak kullanımı kendi kimliğiyle bir kez işlenmeli; işlenenler kaydedilmeli.

Küsurat. Bazı oranlarda hisse adedi tam çıkmaz: üç hisseye karşılık iki yeni hisse gibi. Küsurat hisselerin nakde mi çevrileceği, aşağı mı yuvarlanacağı hak kullanımının kendi kuralındadır.

Bekleyen emirler. Bölünme sabahı defterde eski fiyattan bekleyen emirler varsa, borsanın kuralına göre iptal edilir ya da düzeltilir. Kendi sisteminin de aynı kuralı izlediğinden emin ol.

Aşağıda bir saklama sisteminin bölünmeyi işleyen parçası var: adet ve birim maliyet aynı oranla düzeltilir, iş iki kez çalışsa da bir kez uygulanır.

1
package com.bank.custody.ca;
2

3
/** "numerator for denominator": 2-for-1 is new Split(2, 1). */
4
public record Split(String eventId, String isin, int numerator, int denominator) {
5

6
    public long newWholeShares(long oldShares) {
7
        return oldShares * numerator / denominator;
8
    }
9

10
    /** Fraction left over, settled in cash by the event's own rule. */
11
    public long fractionalRemainder(long oldShares) {
12
        return oldShares * numerator % denominator;
13
    }
14
}

1
package com.bank.custody.ca;
2

3
import java.math.BigDecimal;
4
import java.math.RoundingMode;
5

6
/** Total cost is what the customer paid; a split does not change it. */
7
public record Holding(String accountId, String isin, long shares, BigDecimal totalCost) {
8

9
    public BigDecimal costPerShare() {
10
        return totalCost.divide(BigDecimal.valueOf(shares), 6, RoundingMode.HALF_UP);
11
    }
12

13
    public Holding afterSplit(Split split) {
14
        return new Holding(accountId, isin, split.newWholeShares(shares), totalCost);
15
    }
16
}

1
package com.bank.custody.ca;
2

3
import java.util.List;
4

5
public final class CorporateActionProcessor {
6

7
    private final HoldingRepository holdings;
8
    private final ProcessedEvents processed;
9

10
    public CorporateActionProcessor(HoldingRepository holdings, ProcessedEvents processed) {
11
        this.holdings = holdings;
12
        this.processed = processed;
13
    }
14

15
    public void apply(Split split) {
16
        if (!processed.markIfFirst(split.eventId())) {
17
            return; // a rerun of the job must not split the same shares twice
18
        }
19
        List<Holding> affected = holdings.findByIsin(split.isin());
20
        for (Holding h : affected) {
21
            holdings.save(h.afterSplit(split));
22
        }
23
    }
24
}

Kendini sına