BigDecimal — Parada Kuruş Kaybetmemek

Üç arkadaş 100 liralık bir kafe hesabını bölüşüyorsunuz ve biri “herkes 33 lira 33 kuruş” diyor. Geriye bir kuruş kaldı; kim ödeyecek?

Para hesabında bu küçük soru hep vardır. Java’da onu doğru cevaplamanın aracı tek bir sınıftır.

double neden kuruş kaçırır?

double sayıları ikilik sistemde, sınırlı sayıda haneyle tutar. Buna kayan nokta?Terimin tanımını açkayan noktaSayıları ikilik sistemde sınırlı sayıda haneyle, yaklaşık olarak tutan gösterim. Java'da float ve double böyledir.0.5 gibi bazı ondalık sayılar tam sığar, 0.1 gibi çoğu sığmaz ve en yakın değere yuvarlanır. Bu yüzden para hesabında BigDecimal kullanılır.Sözlükte gör → sayı denir. 0.5 gibi bazı sayılar tam sığar, ama 0.1 gibi çoğu ondalık sayı sığmaz ve en yakın değere yuvarlanır.

1
System.out.println(0.1 + 0.2);        // 0.30000000000000004
2

3
double toplam = 0;
4
for (int i = 0; i < 10; i++) {
5
    toplam += 0.1;
6
}
7
System.out.println(toplam);           // 0.9999999999999999

Tek bir hesapta fark çok küçüktür. Ama milyonlarca işlemde birikir, faizde çarpılır ve ekstrede görünür.

1. Varsayılanla oynat. (long) (tutar * 100) on iki fiyattan sekizinde bir kuruş kesti; gün sonu toplamı tutmadı.
2. “Math.round” seç. Fiyatlar düzeldi, ama double toplam yine 63.38’e eşit değil.
3. “Faiz tutarları”na geç. Math.round bile 1.005’i 100’e yuvarladı; doğrusu 101.
4. “BigDecimal + HALF_UP” seç. Her tutar doğru, mutabakat tuttu.

BigDecimal: her hane tam

BigDecimal yazdığın haneleri aynen saklar, ama ona tam haneleri vermen gerekir. Bu yüzden onu metinden kurarsın; bir double’dan kurarsan double’ın hatasını da kopyalarsın.

1
new BigDecimal("0.10")        // tam: 0.10
2
BigDecimal.valueOf(0.1)       // 0.1 (double'ın kısa metin hâli üzerinden)
3
new BigDecimal(0.1)           // 0.1000000000000000055…  kaçın

BigDecimal de String gibi immutable?Terimin tanımını açimmutableOluşturulduktan sonra içi değişmeyen nesne. Anahtar olarak güvenlidir, çünkü hashCode'u hiç değişmez.Sözlükte gör →’dır. add, subtract, multiply eski sayıyı değiştirmez, yeni bir sonuç döndürür: toplam = toplam.add(tutar);

Satır satır: bölmek ve yuvarlamak

Toplamak ve çarpmak kolaydır. Asıl dikkat isteyen bölmedir: 100’ü 3’e bölmenin sonu yoktur.

Aynı değer, farklı ölçek

BigDecimal bir sayının yanında kaç ondalık hanesi olduğunu da (ölçek?Terimin tanımını açölçekBir BigDecimal sayısının ondalık kısmında kaç hane olduğu. 2.50 sayısının ölçeği 2'dir.equals ölçeği de karşılaştırır: 2.0 ile 2.00 değerce eşit olsa da equals onlara farklı der. setScale ile ölçek sabitlenir.Sözlükte gör →) saklar. 2.0 ile 2.00 aynı değerdir ama ölçekleri farklıdır.

1
BigDecimal a = new BigDecimal("2.0");
2
BigDecimal b = new BigDecimal("2.00");
3

4
a.equals(b);             // false: ölçekler farklı
5
a.compareTo(b) == 0;     // true: değerler aynı

İki tutarın aynı olup olmadığını sorarken compareTo kullan. Tutarları sakladığın yerde ölçeği sabitlemek de (setScale(2, RoundingMode.HALF_EVEN)) bu sürprizi baştan önler.

Bankada bunu en sık faiz hesabında görürsün: yıllık oran günlüğe bölünür, sonuç kuruşa yuvarlanır ve yuvarlama kuralı açıkça yazılır.

1
public record Money(BigDecimal amount, String currency) {
2

3
    public Money {
4
        // Every amount is kept to two decimals, so equals never trips over scale.
5
        amount = amount.setScale(2, RoundingMode.HALF_EVEN);
6
    }
7

8
    public static Money of(String amount, String currency) {
9
        return new Money(new BigDecimal(amount), currency);
10
    }
11

12
    public Money plus(Money other) {
13
        return new Money(amount.add(other.amount), currency);
14
    }
15
}

1
public final class Interest {
2

3
    private static final BigDecimal DAYS_IN_YEAR = new BigDecimal("365");
4

5
    private Interest() {
6
    }
7

8
    // Simple interest for a term, rounded once at the end.
9
    public static Money forTerm(Money principal, BigDecimal annualRate, long days) {
10
        BigDecimal interest = principal.amount()
11
                .multiply(annualRate)
12
                .multiply(BigDecimal.valueOf(days))
13
                .divide(DAYS_IN_YEAR, 2, RoundingMode.HALF_EVEN);
14
        return new Money(interest, principal.currency());
15
    }
16
}

1
public class Main {
2
    public static void main(String[] args) {
3
        Money principal = Money.of("10000.00", "TRY");
4
        Money interest = Interest.forTerm(principal, new BigDecimal("0.40"), 32);
5

6
        System.out.println(interest.amount());                   // 350.68
7
        System.out.println(principal.plus(interest).amount());   // 10350.68
8
    }
9
}

Tuzaklar

new BigDecimal(double). double’ın yaklaşık değerini kopyalar. Metinden kur ya da BigDecimal.valueOf kullan.

Yuvarlama kuralını düşünmeden seçmek. HALF_UP okulda öğrendiğin yuvarlamadır; HALF_EVEN tam ortadaki sayıları en yakın çift haneye yuvarlar ve çok sayıda işlemde yukarı kaymayı dengeler. Hangisinin kullanılacağını genellikle iş kuralı ya da mevzuat belirler.

Yolda double’a dönmek. Tutarı JSON’da, veritabanında ya da bir ara hesapta double yaparsan kazandığın hassasiyeti orada kaybedersin. Tutar baştan sona BigDecimal kalmalı.

Kendini sına